Serwis o Finansach Przedsiębiorstw ANALIZA FINANSOWA

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Email Drukuj

Sprawozdanie finansowe skonsolidowane - jak to działa? cz. 2

Konsolidacja spółek pozwala przedstawić bardziej dokładny i szerszy obraz sytuacji przedsiębiorstwa (i powiązanych z nim jednostek). Należy pamiętać że niejednokrotnie spółki dominujące są jedynie jednostkami zarządzającymi innymi spółkami grupy które prowadzą konkretną działalność produkcyjną lub handlową. W efekcie spółka matka nie posiada majątku produkcyjnego, nie generuje żadnych przychodów i analiza takiej firmy nie przyniesie wielu wniosków. Dopiero analiza całej grupy da pełen obraz jej funkcjonowania i uwzględni jej specyfikę.

 

W naszej publikacji skupimy się metodzie konsolidacji pełnej. Na dość prostym przykładzie przeanalizujemy jak powstaje sprawozdanie finansowe dla grupy kapitałowej składającej się ze spółki dominującej i 2 spółek zależnych (udział spółki dominującej wynosi odpowiednio 80% i 60%). Dla uproszczenia w tym przypadku przyjmiemy, że nie miały miejsca transakcje wewnątrz tej grupy kapitałowej. Chodzi nam jednak przede wszystkim o zrozumienie głównej zasady tworzenia sprawozdania skonsolidowanego i poznania jego specyfiki, do czego kwestia transakcji wewnątrzgrupowych jest drugorzędna.

Spółka dominująca A

Rachunek zysków i strat (w tys. zł)

Przychody netto ze sprzedaży

150 000

Koszty operacyjne

142 500

Wynik operacyjny

7 500

Koszty finansowe

3 000

Wynik brutto

4 500

Podatek dochodowy

900

Wynik netto

3 600

Bilans (w tys. zł)

Aktywa trwałe, w tym:

20 000

Kapitał własny, z tego:

15 000

- udziały w spółkach zależnych

1 400

- kapitał zakładowy

5 000

Aktywa obrotowe

25 000

- wynik netto

3 600

- inny kapitał

6 400

Zobowiązania

30 000

Aktywa

45 000

Pasywa

45 000

 

Spółka zależna B (spółka A ma w niej 80%)

Przychody netto ze sprzedaży

50 000

Koszty operacyjne

48 500

Wynik operacyjny

1 500

Koszty finansowe

1 000

Wynik brutto

500

Podatek dochodowy

100

Wynik netto

400

Bilans (w tys. zł)

Aktywa trwałe

7 000

Kapitał własny, z tego:

5 000

Aktywa obrotowe

8 000

- kapitał zakładowy

1 000

- wynik netto

400

- inny kapitał

3 600

 

Zobowiązania

10 000

Aktywa

15 000

Pasywa

15 000

Spółka zależna C (spółka A ma w niej 60%)

Rachunek zysków i strat (w tys. zł)

Przychody netto ze sprzedaży

45 000

Koszty operacyjne

44 800

Wynik operacyjny

200

Koszty finansowe

1 200

Wynik brutto

-1 000

Podatek dochodowy

0

Wynik netto

-1 000

Bilans (w tys. zł)

Aktywa trwałe

15 000

Kapitał własny, z tego:

8 000

Aktywa obrotowe

5 000

- kapitał zakładowy

1 000

- wynik netto

-1 000

- inny kapitał

8 000

 

Zobowiązania

12 000

Aktywa

20 000

Pasywa

20 000

Spółka A ma w spółkach B i C odpowiednio 80% i 60% udziałów, a w bilansie wykazane są one jako łączna kwota 1.400.000 zł, jako efekt odpowiedniego udziału w kapitale zakładowym każdej ze spółek córek (80% z 1 mln zł + 60% z 1 mln zł).

Obejrzyjmy więc jak będzie wyglądać sprawozdanie skonsolidowane naszej grupy kapitałowej.

Skonsolidowany rachunek zysków i strat (w tys. zł)

Przychody netto ze sprzedaży

245 000

= 150 000 + 50 000 + 45 000

Koszty operacyjne

235 800

= 142 500 + 48 500 + 44 800

Wynik operacyjny

9 200

Koszty finansowe

5 200

= 3 000 + 1 000 + 1 200

Wynik brutto

4 000

Podatek dochodowy

1 000

= 900 + 100

Wynik netto, z tego:

3 000

- dla akcjonariuszy spółki dominującej

3 320

= 3 600 + 80%x400 + 60%x(-1 000)

- dla akcjonariuszy/udziałowców mniejszościowych

-320

= 20%x400 + 40%x(-1 000)

W przypadku poszczególnych pozycji skonsolidowanego rachunku zysków i strat stosujemy zasadę sumowania analogicznych pozycji jednostkowych sprawozdań finansowych. W efekcie tych działań uzyskujemy łączny wynik finansowy netto w wysokości 3 mln zł. Pojawiają się w tym miejscu dodatkowe pozycje, które przedstawiają udział w wygenerowanym wyniku tej części która przypada akcjonariuszom (udziałowcom) spółki dominującej oraz pozostałej części ? przynależnej akcjonariuszom (udziałowcom) mniejszościowym. W tym drugim przypadku chodzi o akcjonariuszy mniejszościowych w spółkach zależnych. Jak sobie na wstępie powiedzieliśmy spółka dominująca posiada w spółce B 80% udziałów, zaś w spółce C 60%. Oznacza to, że odpowiednio 20% i 40% udziałów w tych spółkach należy do innych udziałowców (mniejszościowych) i oczywiście mogą to być zupełnie różni udziałowcy w przypadku każdej z tych spółek. W każdym razie, część wyniku finansowego wygenerowanego przez grupę należy do nich. Powstaje więc pytanie: Jak należy wyznaczyć wynik przynależny akcjonariuszom spółki matki oraz udziałowcom mniejszościowym w spółkach córkach? Jest na to relatywnie prosta odpowiedź. Dla akcjonariuszy jednostki dominującej przynależny jest cały wynik tej spółki oraz odpowiedni udział tej spółki w wyniku spółek zależnych (a więc 80% z zysku spółki B i 60% ze straty spółki C). Łącznie 3.600.000 + 80%x400.000 + 60%x(-1.000.000) = 3.320.000. Dla udziałowców mniejszościowych w spółkach zależnych jest to więc oczywiście 20% wyniku spółki B (20% z 400.000) i 40% spółki C (40% z -1.000.000) tj. -320.000.

Zatem przy okazji możemy zauważyć, że pomimo, ze cała grupa wygenerowała zysk to dla udziałowcy mniejszościowi uzyskali stratę, aczkolwiek w przypadku ich rozproszenia część z nich mogła uzyskać stratę (udziałowcy spółki C) ale tez część zysk (udziałowcy spółki B).

Skonsolidowany bilans (w tys. zł)

Aktywa trwałe

40 6001)

Kapitał własny

22 400

Aktywa obrotowe

38 0002)

- kapitał zakładowy

5 0003)

 

- wynik netto

3 3204)

 

- inny kapitał

14 0805)

 

Kapitały mniejszości

4 2006)

 

Zobowiązania

52 0007)

Aktywa

78 600

Pasywa

78 600

 

1) 20 000 + 7 000 + 15 000 ? 1 400

2) 25 000 + 8 000 + 5 000

3) 5 000 (kapitał zakładowy spółki dominującej)

4) 3 320 (wynik netto dla akcjonariuszy spółki dominującej)

5) 6 400 + 80% x 3 600 + 60% x 8 000

6) 20% x (1 000 + 3 600) + 40% x (1 000 + 8 000) + (-320)

7) 30 000 + 10 000 + 12 000

W przypadku majątku obrotowego oraz zobowiązań również dokonujemy zsumowania analogicznych pozycji jednostkowych. W przypadku aktywów trwałych zastosowana jest ta sama zasada sumowania pozycji z jednostkowych sprawozdań, przy czym ma tu miejsce wyjątek związany z wyłączeniem z tej wielkości wartości udziałów spółki dominującej w spółkach córkach (1.400.000 zł). Wyłączenie jest oczywiste, gdyż grupa kapitałowa jako taka nie posiada udziałów w spółkach zależnych, ponieważ są one jej częścią składową.

Najwięcej komplikacji budzą pozycje kapitału własnego. Kapitał zakładowy grupy stanowi kapitał zakładowy spółki matki. Jako wynik netto przyjmuje się wynik przynależny akcjonariuszom spółki dominującej, bo jest to wynik odzwierciedlający wynik spółki dominującej i jednostek zależnych w części należnej tej spółce. Pozostały kapitał to pozostały kapitał istniejący w spółce dominującej oraz część przynależna jej w firmach zależnych.

Wreszcie, pozostaje dodatkowa pozycja kapitałów która jest wyodrębniona z kapitałów własnych (dotyczących właścicieli spółki dominującej) tj. kapitały mniejszości, czyli ta część kapitałów, które przynależne są właścicielom mniejszościowym spółek zależnych. Tworzą je odpowiednie udziały kapitałów zakładowych i pozostałych w tych spółkach, oraz wynik przynależny właścicielom mniejszościowym. W naszym przypadku jest to 20% z kapitału zakładowego (1.000.000) i pozostałych (3.600.000) spółki B, oraz 40% z kapitału zakładowego (1.000.000) i pozostałych (8.000.000) spółki B, a także strata (-320.000) poniesiona przez spółki zależne przypadająca na ich mniejszościowych udziałowców.

 
Reklama