Serwis o Finansach Przedsiębiorstw ANALIZA FINANSOWA

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Email Drukuj

Przepływy z działalności operacyjnej

Analizę cash-flow z działalności operacyjnej należy rozpatrywać pod kątem, które pozycje decydują o wzroście lub spadku wielkości środków pieniężnych - jaki udział ma w tym wynik netto, jaki amortyzacja, a jaki zmiana stanu należności, zapasów czy zobowiązań krótkoterminowych (przy metodzie pośredniej) - lub jaki udział mają gotówkowe wpływy a jaki wydatki (przy metodzie bezpośredniej).

Szczególnym rodzajem przepływu pieniężnego jest amortyzacja. Amortyzacja, jak wspomniano przy omawianiu rachunku zysków i strat, jest kosztem, ale w przeciwieństwie do innych kosztów nie jest wydatkiem. Oznacza to, że nie wiąże się z wypływem środków pieniężnych z przedsiębiorstwa (każdy inny koszt np. koszt usługi obcej wiąże się z wydatkiem, gdyż jednostka musi go zapłacić - w tym przypadku dostawcy usługi obcej).

Ponieważ amortyzacja nie wiąże się z wydatkowaniem pieniędzy, w rachunku przepływów pieniężnych musi być częścią dodatniego strumienia z działalności operacyjnej. Ponieważ jako koszt pomniejszyła w rachunku zysków i strat osiągnięty wynik, teraz należy skorygować wynik netto na '+' (w przypadku metody pośredniej), albo po stronie wydatków nie uwzględniać amortyzacji (podczas gdy inne wydatki tam się oczywiście znajdą np. wynagrodzenia) - w przypadku metody bezpośredniej.

W przypadku metody bezpośredniej wpływy ze sprzedaży oznaczają rzeczywiste gotówkowe wpływy, czyli tylko tą część sprzedaży, która została zapłacona gotówką. Niesie to za sobą konsekwencję taką, że wpływy ze sprzedaży mogą być niższe od przychodów wykazanych w rachunku wyników, ze względu na wystąpienie należności wyrażających tą część sprzedaży, która jeszcze nie została zapłacona. Z drugiej strony wpływy te zawierają również tą część sprzedaży z poprzedniego okresu, która została zapłacona dopiero teraz (na skutek zmniejszenia należności). Podobnie (tyle, że na zasadzie odwrotności) jest z wydatkami. Są to tylko te koszty, które zostały przez jednostkę gospodarczą zapłacone, także koszty z poprzednich okresów (zmniejszenie zobowiązań z tytułu przeszłych kosztów).

W metodzie pośredniej wynik księgowy (liczony metodą memoriałową, wynikający z rachunku zysków i strat) jest korygowany o kolejne pozycje oznaczające dodatkowe wpływy i wydatki, lub brak wpływów i wydatków. I tak wzrost należności jest korektą wyniku netto ze znakiem "-", gdyż oznacza nieopłaconą sprzedaż, zaś spadek należności to korekta na "+", gdyż odzwierciedla zapłatę za sprzedaż z wcześniejszego okresu. Podobnie jest z zapasami - korekta na "-" (wzrost zapasów ? poniesiono wydatki na powstanie zapasów, które nie są jeszcze uwzględnione w wyniku, stąd niezbędna korekta), gdyż gotówka zostaje "związana" w zapasach, korekta na "+" - uwolnienie gotówki (spadek zapasów). W przypadku zobowiązań krótkoterminowych (zwracamy uwagę, że wyłączeniu ulegają tu kredyty i pożyczki jako należące do części finansowej) jest odwrotnie: wzrost z "+", bo jest to część kosztów niezapłacona dotychczas, spadek z "-", czyli zapłacone koszty z okresu poprzedniego.

Część korekt {zyski (straty) z tytułu różnic kursowych, odsetki i udziały w zyskach (dywidendy)} ma jednak nieco inne zadanie. Mianowicie służą one właściwemu przyporządkowaniu odpowiednich wartości do właściwych obszarów rachunku przepływów pieniężnych i równoległe wyłączenie ich z działalności operacyjnej (jako do niej nie należących) i włączenie do części finansowej lub inwestycyjnej. Przykładowo, część kosztów odsetek (na ogół większość) dotyczących działalności finansowej (np. z tytułu kosztów kredytów) zostanie wyłączonych z przepływów działalności operacyjnej ? ze znakiem "+" (w rachunku zysków i strat wpływają jako koszty ze znakiem "-" na wynik, więc tutaj muszą zostać skorygowane odwrotnie) i ze znakiem "-" pojawią się w przepływach działalności finansowej - w pozycji "odsetki".

Dodatnia wartość przepływów z działalności operacyjnej generalnie powinna być oceniona pozytywnie, bo oznacza, że firma tworzy nadwyżkę finansową z podstawowych sfer swojej aktywności gospodarczej. Im wyższa wartość tym lepiej, bo tym lepsza jakość wyniku finansowego.

Ujemna wartość to znak, że działalność operacyjna nie dostarcza do organizmu przedsiębiorstwa środków pieniężnych, i na dłuższą metę jest zjawiskiem wysoce niekorzystnym. Jeśli dzieje się tak przy dodatnim wyniku finansowym, świadczy to o jego słabej jakości (np. mogło dojść do sytuacji, gdy firma osiągnęła zysk z punktu widzenia rachunku przychodów i kosztów, ale jego większość ?osadziła? się w należnościach, czyli firma nie uzyskała z tego tytułu gotówki).

Przykład

Przyjmijmy teoretycznie, że w firmie w okresie zaszła tylko jedna operacja gospodarcza. Firma sprzedała swoje produkty za 100 zł (+ VAT 0%). Powstał zatem przychód netto ze sprzedaży w wysokości 100 zł. Zakładamy, że brak jest kosztów i podatku dochodowego, czyli równocześnie zysk netto również wyniósł 100 zł. Jeśli nie dojdzie do jednoczesnej zapłaty w gotówce to powstanie należność handlowa (która oznacza nie opłaconą część sprzedaży). Zatem z punktu widzenia rachunku cash-flow wygląda to następująco:

Wynik netto

+100 zł

Zmiana stanu należności (w tym przypadku ich wzrost, czyli wynik musimy skorygować ze znakiem '-')

-100 zł

Zmiana stanu gotówki = 100 zł - 100 zł =

0 zł

Ze względu na fakt, że nasz odbiorca nie zapłacił za sprzedane mu produkty stan gotówki w firmie nie zmienił się. Mimo, że firma wykazuje zysk, to tak naprawdę nie została wygenerowana gotówka (stąd różnica między rentownością a płynnością). Jeśli firma odpowiednio szybko nie odzyska swojej należności, może z kolei w przyszłości mieć kłopoty z regulowaniem swoich zobowiązań.

Przykład wskazuje na wymaganą ostrożność w ocenianiu firmy przez pryzmat tylko i wyłącznie zyskowności. Zysk netto nie jest bowiem gwarancją, że firma uzyskała gotówkę w takiej samej wysokości, a w niektórych wręcz przypadkach - mimo dodatniego wyniku działalności, firma więcej środków musiała wydać na działalność operacyjną, niż z niej osiągnęła. Sprzedaż może skutkować wysokim zyskiem (i rentownością), a równocześnie przedsiębiorstwo może mieć kłopoty z brakiem gotówki i w konsekwencji tego - z wypłacalnością wobec swoich wierzycieli!

Strumień pieniężny z działalności operacyjnej jest analogicznym odpowiednikiem nadwyżki finansowej stanowiącej sumę wyniku netto i amortyzacji (amortyzacja nie będąc wydatkiem nie wypływa z przedsiębiorstwa, ale pomniejsza wynik więc, aby uzyskać rzeczywistą kwotę pieniądza wytworzonego w danym roku, trzeba ją zsumować z wynikiem). Stąd wskazanym jest wyznaczenie proporcji jakie zachodzą między nadwyżką finansową (która teoretycznie powinna być wygenerowana), a wielkością rzeczywiście wytworzonego strumienia pieniężnego z działalności operacyjnej. W dłuższym horyzoncie czasowym te dwie wielkości powinny się zrównać, gdyż prędzej czy później powinny spłynąć wszystkie należności, a wszystkie zobowiązania być zapłacone, my natomiast badamy relację w okresie jednego roku.

Jakość nadwyżki finansowej

=

Przepływy pieniężne z działalności operacyjnej x 100%

Wynik netto + amortyzacja

 
Reklama